Stichting Asterion 1957
Henk Badings · 1907–1987

Een ongemakkelijk componist


Bas van Putten heeft Badings in 2007 gekarakteriseerd als een 'ongemakkelijk' componist. Badings' muziek is inderdaad niet makkelijk, maar zijn positie in de geschiedenis is dat evenmin. Vanaf de jaren zestig is Badings in Nederland verguisd om zijn gedrag tijdens de Tweede Wereldoorlog.

Na de oorlog werd Badings door de Ereraad voor Muziek voor tien jaar publiekelijk uitgesloten wegens zijn collaborerende houding jegens de bezetter. Hij liet zich benoemen als vervanger van Sem Dresden, de Joodse directeur van het Rijksconservatorium Den Haag. De Duitsers beschouwden hem als één van de belangrijkste vertegenwoordigers van het Nederlandse muziekleven.

"Hoe zat het nou met Badings in de oorlog? Hij is toch veroordeeld?"

Wat velen niet weten is hoe hij zijn directeursfunctie invulde — hoe hij mensen hielp om de Arbeitseinsatz te ontduiken of onder te duiken. Het is niet voor niets dat Sem Dresden na 1945 Badings' koormuziek in de Verenigde Staten heeft gedirigeerd. Voor Nederlanders in de jaren zestig gold echter: Badings stond aan de verkeerde kant, hij moest veroordeeld worden. Als gevolg van dit 'cancelen' werd ook zijn muziek weggelegd — het is immers moeilijk om persoon en werk van elkaar te scheiden.

Rehabilitatie en opdrachten

Toch is dat niet altijd zo geweest. In 1947 werd zijn uitsluiting op juridische gronden door de Centrale Ereraad herroepen en kon zijn muziek formeel weer worden uitgevoerd. Vanaf die tijd werd hij overladen met compositieopdrachten: het Concertgebouworkest, het Residentieorkest, het Fonds voor de Scheppende Toonkunst, het Holland Festival, de omroepen, de Internationale Orgelacademie Haarlem en tal van individuele musici.

Fameus uit die tijd zijn het Dubbelvioolconcert, dat Herman Krebbers en Theo Olof met het Residentieorkest tientallen keren uitvoerden, en de Symfonische Variaties, dat voor het Rotterdams Philharmonisch Orkest een herkenningsmelodie werd. Ook Badings' symfonieën stonden regelmatig op de lessenaars van het Concertgebouworkest.

Wereldroem

In de jaren vijftig en zestig werd Badings zowel in Nederland als daarbuiten talrijke malen onderscheiden. Zijn radiofonische opera Orestes kreeg de Prix Italia, zijn elektronische opera Salto Mortale werd bekroond in Salzburg, en zijn radiofonische opera Asterion ging in Zuid-Afrika in première — het begin van zijn wereldroem. Het Dubbelvioolconcert werd geselecteerd voor het Rostrum of Composers 1959 van UNESCO.

In 1962 werd hij hoogleraar compositie in Stuttgart en was hij gasthoogleraar in Adelaide en Pittsburgh. Ondanks zijn verwijdering uit de professionele programmering bleef zijn muziek populair bij amateurs; bij koren en blaasorkesten is de waardering altijd groot geweest.